Yeminli Tercüme Nedir? Tanım, Yasal Çerçeve ve Süreç

Yeminli tercümanlık, Türkiye'de Noterlik Kanunu ve buna bağlı Noterlik Kanunu Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenir. Bir tercümanın yeminli sıfatını kazanabilmesi için ilgili dil veya dillerdeki yeterliliğini belgelemesi, ardından bir noter huzurunda yemin etmesi gerekir. Bu işlem sonucunda noter tarafından düzenlenen belgeye yemin zaptı adı verilir.

Yemin zaptı, tercümanın hangi dillerde çeviri yapmaya yetkili olduğunu ve hangi noterlik çevresinde yetkili sayıldığını gösterir. Tercüman, yalnızca yemin ettiği noterliğe bağlı işlemlerde "yeminli" sıfatıyla imza atabilir. Farklı bir noterlikte onay işlemi yapılacaksa, ya o noterlikte yeminli tercüman aranır ya da çeviri ilgili noterliğe usulüne uygun şekilde sunulur.

Uygulayıcı kurum noterliklerdir; merkezi bir "yeminli tercüman sicili" bulunmamakla birlikte, her noterlik kendi bünyesindeki yeminli tercümanların kayıtlarını tutar.

Yeminli tercümede çeviri, kaynak belgenin biçimi ve içeriğine sadık kalınarak yapılır; mühür, imza, kaşe gibi unsurlar metinde ayrıca belirtilir. Çevirinin sonuna tercüman tarafından imzalı bir kaşe ve beyan eklenir. Bu beyanda genellikle çevirinin aslına uygun olduğu, tercümanın yemin ettiği noterlik bilgisi ve tarih yer alır.

Beyanın ardından gelen kaşe; tercümanın adı, soyadı, hangi dillerde yeminli olduğu ve iletişim bilgilerini içerir. Bu unsurlar, çevrilmiş belgenin yalnızca bir metin değil, sorumluluğu üstlenilmiş resmi nitelikli bir çeviri olduğunu gösterir.

Yeminli tercüme kendi başına geçerlidir; ancak başvurulacak kurumun talebine göre yeminli çevirinin üzerine ayrıca noter onayı eklenebilir. Noter onayı, çevirinin kendisini değil, çeviriyi yapan kişinin o noterlikte yeminli olduğunu tasdik eder.

Yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme aynı şey değildir. Yeminli tercüme, yetkili tercümanın imza ve kaşesini taşıyan çeviridir. Noter onaylı tercüme ise bu çevirinin ayrıca noter tarafından tasdik edilmesidir. Bazı kurumlar yalnızca yeminli tercüme isterken, bazıları noter onayını da şart koşar.

Apostil ise tercümeyle değil, belgenin uluslararası geçerliliğiyle ilgilidir. Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf bir ülkede kullanılacak resmi belgeler için apostil tasdiki istenebilir. Apostil, belgenin düzenlendiği ülkenin yetkili makamı tarafından verilir; Türkiye'de bu makamlar valilikler ve kaymakamlıklardır.

Kısaca: yeminli tercüme çevirinin niteliğini, noter onayı çevirinin tasdikini, apostil ise belgenin uluslararası tanınırlığını ilgilendirir. Bir belgede üçü birden gerekebilir veya yalnızca biri yeterli olabilir; karar, belgenin sunulacağı kuruma aittir.

Yeminli tercüme, resmi nitelikli işlemlerde sıkça aranır. Tipik kullanım senaryoları şunlardır:

• Yurt dışı eğitim başvuruları: Diploma, transkript ve referans yazıları gibi belgeler genellikle yeminli tercümeyle birlikte istenir.
• Vize ve oturum izni süreçleri: Pasaport, nüfus kayıt örneği, sabıka kaydı ve gelir belgeleri yeminli çeviriyle sunulur.
• Mahkeme ve hukuki işlemler: Mahkeme kararları, vekaletnameler ve sözleşmelerin yabancı dilde sunulması veya yabancı dilden Türkçeye çevrilmesi yeminli tercüme gerektirir.
• Ticari işlemler: Şirket ana sözleşmeleri, faaliyet belgeleri ve ticaret sicil gazetelerinin uluslararası yazışmalarda kullanımı.
• Evlilik, doğum, vatandaşlık başvuruları: Aile durumunu gösteren belgeler resmi kurumlara çoğunlukla yeminli tercümeyle sunulur.

Hangi belgenin yeminli, noter onaylı veya apostilli çeviriye ihtiyaç duyduğu kurumun talebine göre değişir.

Süreç, belgenin değerlendirilmesiyle başlar. Önce kaynak belge incelenir; dil çifti, belge türü, sayfa veya kelime sayısı ve hedef kurumun beklentisi belirlenir. Bu aşamada belgenin kullanılacağı ülke ve kurum bilgisi, ileride apostil veya elçilik onayı gerekip gerekmeyeceğini önceden netleştirmek açısından önemlidir.

Ardından çeviri, ilgili dilde yetkili yeminli tercüman tarafından hazırlanır. Çeviri tamamlandıktan sonra son okuma yapılır; isim, tarih, sayı ve resmi unvan gibi kritik alanlar kaynak belgeyle karşılaştırılır. Çevirinin altına tercümanın beyanı, imzası ve kaşesi eklenir.

Kurum noter onayı istiyorsa, çeviri yeminli tercümanın bağlı olduğu noterliğe sunulur ve burada tasdik işlemi tamamlanır. Apostil veya elçilik onayı gerekiyorsa, takip eden adımlar ayrıca planlanır. Tamamlanan belgeler elden, kurye ile veya dijital kopya olarak ilgili kişiye ulaştırılır.

Yeminli tercüme, resmi veya yarı resmi nitelikli neredeyse her belge türünde uygulanabilir. Sıkça karşılaşılan belge grupları şunlardır:

• Eğitim belgeleri: Diploma, transkript, öğrenci belgesi, denklik yazıları.
• Nüfus ve kimlik belgeleri: Nüfus kayıt örneği, kimlik kartı, pasaport, evlilik cüzdanı.
• Hukuki belgeler: Vekaletname, mahkeme kararı, sabıka kaydı.
• Ticari belgeler: Şirket ana sözleşmesi, faaliyet belgesi, imza sirküleri, ticaret sicil gazetesi.

Her belge türünün kendine özgü biçimsel hassasiyetleri vardır; örneğin diplomalarda mezuniyet derecesi ve onay mühürlerinin doğru aktarılması, mahkeme kararlarında ise hukuki terminolojinin tutarlı kullanımı önemlidir.

Ulus Tercüme, Ankara merkezli ofisiyle yeminli tercüme, noter onayı, apostil, Dışişleri ve elçilik onayı takibi süreçlerinde destek verir; belgenin türüne ve kullanım amacına göre hangi adımların gerekli olduğunu birlikte netleştirir.

Resmi onay kararları ilgili kurumlara aittir. Ulus Tercüme; belge incelemesi, tercüme, ilgili adımların takibi ve Ankara içi kurye dahil teslim organizasyonu kapsamında destek sağlar.