Bölüm 01 Tercüme ücreti neden tek bir rakam üzerinden verilemez?
Tercüme, ölçülebilir bir hizmettir ama metni görmeden net fiyat söylemek mümkün değildir. Bir sayfalık bir nüfus kayıt örneği ile bir sayfalık teknik şartname, aynı kâğıda sığsa da birbirinden çok farklı emek ister. Aynı şekilde İngilizce-Türkçe çevirinin birim ücreti ile Japonca-Türkçe çevirinin birim ücreti, yeminli tercüman havuzunun genişliği nedeniyle birbirinden ayrışır.
Fiyatı belirleyen başlıca kalemler şunlardır: kaynak metnin uzunluğu (kelime veya standart sayfa), dil çifti, belgenin türü ve teknik yoğunluğu, talep edilen teslim süresi ve varsa noter onayı, apostil ya da elçilik tasdiki gibi ek adımlar. Bu kalemlerin bir kısmı tercüme bürosunun kendi tarifesine, bir kısmı ise dışarıdan gelen resmi masraflara aittir. Sağlıklı bir teklif bu iki tarafı ayrı ayrı gösterir; biri tercüme bedeli, diğeri onay/işlem bedelidir.
Bölüm 02 Kelime başına mı, sayfa başına mı hesaplanır?
Türkiye'de tercüme sektöründe iki temel hesaplama yöntemi kullanılır. Birincisi kelime başına ücretlendirmedir; çoğunlukla kaynak metnin kelime sayısı esas alınır, bazı bürolar hedef metni saydırır. İkincisi standart sayfa üzerinden hesaptır; bir standart sayfa genellikle 1.000 vuruş veya 180-220 kelime olarak tanımlanır. Bu tanım, yeminli tercüme tabela tarifelerinde de benzer şekilde yer alır.
Kelime üzerinden hesaplama, uzun ve içerik yoğun metinlerde daha şeffaftır: müşteri, metnin gerçek hacmine göre ödeme yapar. Sayfa hesabı ise diploma, nüfus kayıt örneği, sabıka kaydı gibi standart formatlı kısa belgelerde pratiktir; çünkü bu belgelerde gerçek kelime sayısı az olsa bile noter ve format işlemleri sabit bir emek gerektirir. Bazı bürolar bu nedenle resmi belgelerde "minimum sayfa" uygular: yarım sayfalık bir belge bile tek sayfa olarak fiyatlanır. Bu, gizli bir zam değil, sabit maliyetin yansımasıdır.
Bölüm 03 Dil çifti birim fiyatı neden değiştirir?
Tercüme ücretinin en belirleyici değişkenlerinden biri dil çiftidir. İngilizce, Almanca, Fransızca gibi Türkiye'de yeminli tercüman havuzu geniş olan dillerde birim fiyatlar nispeten oturmuştur. Buna karşılık Japonca, Korece, Çince, Norveççe veya Fince gibi dillerde hem yeminli tercüman sayısı azdır hem de bu dillerde çalışan tercümanın iş yükü serbest piyasada daha yüksek fiyatlanır. Bu doğal arz-talep farkı, birim ücrete yansır.
Dil çiftinin yönü de fiyatı etkiler. Türkçeden yabancı dile çeviri, çoğu zaman yabancı dilden Türkçeye çeviriden farklı bir emek ister; çünkü hedef dilde resmi belge formatına ve terminolojiye hâkim olmak gerekir. Aynı şekilde nadir dil çiftlerinde (örneğin Lehçe-Arapça gibi) doğrudan tercüman bulunamayabilir, çeviri bir köprü dil üzerinden yapılır ve bu da süreyi ve fiyatı artırır. Bir teklif alırken dil çiftini ve yönünü net belirtmek, en sağlıklı sonucu verir.
Bölüm 04 Belgenin türü ve teknik yoğunluğu
İki metin aynı kelime sayısına sahip olsa bile harcanan emek birbirinden çok farklı olabilir. Bir kira kontratı ile bir patent başvurusu, kelime başına aynı birim fiyatla çevrilmez. Hukuki, medikal, teknik ve finansal metinler; doğru terminoloji, kaynak araştırması ve çoğu zaman ikinci bir uzman gözünden geçmeyi gerektirir. Bu uzmanlık yükü tarifede ayrı bir kalem olarak görülmese de birim fiyat üzerinden hesaba katılır.
Resmi belgelerde ise farklı bir hassasiyet vardır. Diploma, transkript, nüfus kayıt örneği, sabıka kaydı gibi belgelerde içerik kısadır ama format, mühür yerleri, imza okumaları ve doğru kurum adı yazımı kritiktir. Bu nedenle resmi belge tercümesinde "basit görünüyor, ucuz olmalı" beklentisi çoğu zaman yanıltıcıdır; çevirinin yanında belgenin noter tarafından tasdik edilebilir biçimde hazırlanması da işin parçasıdır. Pazarlama metinleri ve web sitesi yerelleştirmesi gibi yaratıcı uyarlama gerektiren işlerde ise kelime başı hesap genelde yerini proje bazlı teklife bırakır.
Bölüm 05 Yeminli tercüme, noter onayı ve apostil: üç ayrı kalem
Tercüme faturasında sık sık karıştırılan bir nokta vardır: yeminli tercüme ücreti, noter onayı ücreti ve apostil masrafı birbirinden ayrı kalemlerdir. Yeminli tercüme, noter huzurunda yemin zaptı bulunan bir tercümanın imzası ve kaşesiyle hazırladığı çeviridir; bu kalem tercüme bürosunun tarifesine girer. Noter onayı ise bu yeminli çevirinin noterde tasdik edilmesidir ve ücreti notere ödenir; tercüme bürosu bu masrafı çoğu zaman müşteri adına ödeyip teklife yansıtır.
Apostil, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi çerçevesinde belgenin yurt dışında tanınması için alınan ayrı bir tasdiktir. Türkiye'de apostil, belgenin türüne göre valilik veya kaymakamlık tarafından verilir; bu da ayrı bir kalemdir. Lahey Sözleşmesi'ne taraf olmayan ülkelerde apostil yerine Dışişleri Bakanlığı tasdiki ve ardından ilgili ülkenin elçilik veya konsolosluk tasdiki zinciri gerekir; her adım kendi içinde ücretlendirilir. Şeffaf bir teklifte bu üç katman ayrı satırlar olarak görünmelidir.
Bölüm 06 Aciliyet neden ayrı bir kalem olarak görünür?
Tercüme süresi, yalnızca metnin uzunluğuna bağlı değildir; tercümanın mevcut iş yüküne, belgenin teknik yoğunluğuna ve gerekiyorsa noter, apostil gibi dış kurumların çalışma saatlerine de bağlıdır. Standart bir iş gününde tek bir tercümanın rahatça çevirebileceği kelime sayısının genel kabul gören sınırı vardır; bu sınırın üzerine çıkıldığında ya işin akşam-gece saatlerine taşınması ya da metnin birden fazla tercüman arasında bölünmesi gerekir.
Aciliyet ücreti tam olarak bu ek planlamanın karşılığıdır. Aynı gün teslim, ertesi sabah teslim veya hafta sonu teslim talepleri; mesai dışı çalışma, ek koordinasyon ve gerektiğinde noter ile kuryenin acil planlanması anlamına gelir. Bu nedenle ciddi bürolar acil tarifeyi gizlemez, teklifte ayrı satır olarak gösterir. Vize başvurusu, mahkeme duruşması, ihale teslimi gibi tarihi sabit işlerde aciliyet farkını baştan öğrenmek; sürpriz bir maliyetle karşılaşmamak için en sağlıklı yoldur. Vakit varsa standart teslim her zaman daha ekonomiktir.
Bölüm 07 Sıkça unutulan kalemler: ek kopya, kurye, biçimlendirme
Tercüme tekliflerinde ana kalemler dışında gözden kaçan birkaç başlık daha vardır. Ek nüsha bunlardan biridir: aynı belgenin birden fazla noter onaylı kopyasına ihtiyacınız varsa her ek nüsha için ayrı bir noter masrafı doğar. Vize başvurularında iki kopya, akademik başvurularda üç kopya istenmesi sıktır; ihtiyacı baştan bilmek toplam maliyeti net görmeyi sağlar.
Kurye ve teslimat ayrı bir kalemdir. Ankara içinde elden teslim ya da büronun kurye ağıyla yapılan teslim, mesafeye ve aciliyete göre değişir. Şehir dışına gönderim için kargo ücreti müşteriye yansıtılır. Biçimlendirme ve DTP ise diploma, transkript gibi tablo yoğun belgelerde veya katalog, broşür gibi tasarım dosyalarında ortaya çıkar; çevirinin orijinal sayfa düzenine yerleştirilmesi, ayrı bir emektir. Son olarak çok büyük projelerde terminoloji çalışması ve çeviri belleği oluşturulması, ilk projede maliyet kalemi gibi görünür ama sonraki projelerde tutarlılık ve hız kazandırır.
Bölüm 08 Sağlıklı bir teklif almak için ne paylaşmak gerekir?
İyi bir tercüme teklifi, eksik bilgi üzerinden yapılan tahminle değil, belgenin görülmesiyle çıkar. Bir teklif istemeden önce şu bilgileri hazır etmek, hem süreyi kısaltır hem de net rakam almanızı sağlar: belgenin kendisi (okunaklı bir kopya yeterli), kaynak ve hedef dil, belgenin nerede ve hangi amaçla kullanılacağı, talep edilen teslim tarihi ve kaç nüshaya ihtiyaç duyulduğu.
Özellikle yurt dışı kullanımda hedef ülkenin adı çok belirleyicidir; çünkü ülke Lahey Sözleşmesi'ne taraf mı yoksa Dışişleri ve elçilik zinciri mi gerekecek bilgisi doğrudan toplam maliyeti değiştirir. Aynı belge, Almanya için apostille tamamlanırken Birleşik Arap Emirlikleri için elçilik tasdikine kadar uzanan bir zincir gerektirebilir. Bu yazıyı okuduktan sonra hâlâ kafanızda bir soru kalmışsa veya kendi belgenize özel bir değerlendirme isterseniz, Ulus Tercüme olarak belgeyi inceledikten sonra kalemleri ayrı ayrı görebileceğiniz bir teklif paylaşırız. Resmi onay kararları ilgili kurumlara aittir; biz tercüme, ilgili adımların takibi ve teslim organizasyonunda destek veririz.