01. E-öğrenme çevirisi yazılı tercümeden neden farklıdır
Klasik bir belge çevirisinde tek bir metin akışı vardır. E-öğrenme kursunda ise aynı modül içinde ekran metni, anlatıcı sesi, altyazı, buton etiketi, test sorusu ve geri bildirim mesajı ayrı katmanlar olarak durur. Bir cümleyi değiştirdiğinizde seslendirmenin süresi değişir, altyazı kayar, butonun hizalaması bozulur.
Bu yüzden e-öğrenme çevirisi çoklu bir üretim sürecidir. Articulate Storyline, Rise, Adobe Captivate veya iSpring ile üretilmiş bir kursu açar; çevrilebilir alanları XLIFF veya Word olarak dışa aktarır; çeviri biter bitmez ekran metinlerini yerine yerleştirir; gerekiyorsa seslendirmeyi yeniden kaydedip dudak/zaman senkronunu kurarız.
Kısa kuralı şudur: 10 dakikalık bir modül, 8-10 sayfalık bir metin gibi görünür ama üretim olarak yaklaşık üç katı çalışır. Bu fark süreyi ve fiyatı doğrudan etkiler.
02. SCORM 1.2, SCORM 2004 ve xAPI paketleriyle nasıl çalışıyoruz
Bize gönderebileceğiniz dört ana paket biçimi var: SCORM 1.2, SCORM 2004 (3rd/4th Edition), xAPI (Tin Can) ve cmi5. Her birinin manifest dosyası ve tracking mantığı farklıdır; çeviri sırasında bu yapıyı bozmamak gerekir.
Süreç şu şekilde yürüyor: ZIP paketini açar, `imsmanifest.xml` veya `tincan.xml` dosyasındaki dil etiketlerini ve resource referanslarını işaretleriz. Çevrilebilir metinleri (HTML, JSON, JS string'leri, slayt notları) dışa aktarırız. Tracking ID'leri, cmi.interactions değişkenleri ve completion mantığı çevrilmez; yalnızca kullanıcıya görünen alanlar dile uyarlanır.
Çeviri sonrası paketi yeniden kapatır, SCORM Cloud üzerinde test ederiz; modül LMS'e yüklendiğinde başlama, ilerleme ve tamamlanma sinyallerinin doğru gittiğini kontrol etmiş oluruz. Moodle, Docebo, TalentLMS, Enocta, Adobe Learning Manager gibi sistemlere yüklenmiş paketlerle çalışma deneyimimiz var; LMS'inizi önceden söylerseniz teste o ortama göre hazırlanırız.
03. Bir kursta tam olarak neyi çeviriyoruz
Bir e-öğrenme modülünde çeviri kapsamına giren katmanlar şunlardır:
- Slayt metinleri: başlıklar, gövde, infografik etiketleri, açılır kutular.
- Anlatıcı (voice-over) metni: her slayta bağlı seslendirme transkripti.
- Ekran kaydı / yazılım demosu: üzerine bindirilmiş tooltip ve callout balonları; arayüz lokalize ediliyorsa yazılım ekran görüntüleri yeniden alınır.
- Altyazı dosyaları: SRT, VTT veya gömülü closed caption.
- Etkileşim metinleri: drag-drop seçenekleri, hotspot etiketleri, butonlar.
- Test ve değerlendirme: soru kökü, seçenekler, doğru/yanlış geri bildirimleri, sertifika metni.
- Sistem bildirimleri: "Modülü tamamladınız", "Tekrar denemek için tıklayın" gibi UI metinleri.
Katmanları teklif aşamasında tek tek listeleriz; örneğin yalnızca slayt metni ve test soruları çevrilecek, seslendirme orijinal İngilizce kalacaksa bunu en başta netleştirir, fiyatlamayı buna göre çıkarırız.
04. Seslendirme mi, altyazı mı: hangisi sizin kursunuza uygun
İki yol da meşrudur; karar bütçe, izlenme bağlamı ve kursun ömrüne bağlıdır.
Altyazı (SRT/VTT): Daha hızlı ve daha uygun maliyetli. Mobilden veya sessiz ortamda izlenen kurslar için iyi sonuç verir. Tipik kural 42 karakter/satır, 2 satır, 1-7 saniye aralığında okunabilirlik. 10 dakikalık bir modülün altyazı üretimi ortalama 6-9 saat sürer.
Voice-over (anlatım kaydı): Slayt akışını orijinal dilde sesli takip eden kurslar için tercih edilir. Profesyonel seslendirme sanatçısı ile stüdyo kaydı yapılır; 1 saatlik kayıttan yaklaşık 4-5 dakika temizlenmiş kullanıma uygun ses çıkar. Aynı slaytın orijinal İngilizce versiyonu 32 saniye ise Türkçesi 38-40 saniyeye uzayabilir; ya seslendirmenin temposunu açar ya da slayt zamanlamasını yeniden ayarlarız.
Lip-sync dublaj e-öğrenmede nadiren gereklidir; ancak rol oyuncusu konuşurken kameraya bakıyorsa devreye girer ve süreyi belirgin biçimde uzatır.
05. Süre ve ücret nasıl çıkıyor
E-öğrenmede tek bir "kelime başı" fiyat çıkarmak yanıltıcıdır; üç farklı birim bir arada çalışır.
- Metin: ekran metni + transkript + test soruları; kelime sayısı üzerinden.
- Ses: seslendirme dakikası ve seçilen ses sanatçısının profili (kurumsal, eğitmen tonu, genç-orta yaş vb.).
- Üretim: SCORM/xAPI paketinin açılması, metin yerleştirme, altyazı senkronizasyonu, LMS testi.
Tipik bir örnek: 30 dakikalık, 80 slayt ve 20 test sorusundan oluşan bir Storyline kursu. Çeviri 3-5 iş günü, seslendirme kaydı 1-2 gün, paketleme ve test 1 gün sürer. Tek dile çevirisi yaklaşık bir hafta içinde teslim edilir. Aynı kursu üç dile (örneğin İngilizce kaynaktan Almanca, Fransızca, Arapça'ya) aynı anda hazırlıyorsak takvim paralel ilerler; toplam süre iki katına çıkmaz.
Net teklif için bize bir örnek modülün kaynak dosyasını (Storyline `.story`, Rise yayın linki, Captivate `.cptx` veya yayınlanmış SCORM paketi) iletmeniz yeterlidir.
06. Yayına almadan önce hangi kontrolleri yapıyoruz
Çeviri bittikten sonra modülü doğrudan teslim etmeyiz; üç kademeli bir kontrolden geçer.
1. Dilsel kontrol: Hedef dilde anadil konuşan ikinci bir çevirmen ekran üzerinde modülü baştan sona oynatır; terminoloji listesi, marka adı, ürün adı ve kurum içi jargon tutarlılığını doğrular. 2. Fonksiyonel test: SCORM Cloud veya verdiğiniz test LMS'inde modül çalıştırılır; play/pause, sonraki/önceki, test geçme eşiği, sertifika ve completion sinyali kontrol edilir. 3. Görsel/zamansal kontrol: Seslendirme süresi slayt süresiyle örtüşüyor mu, altyazı kayıyor mu, yazı taşıyor mu, butonlar Türkçe metinle sıkışmış mı; bunlar gözden geçirilir.
Kontrol sonunda size kısa bir QA raporu ve düzeltilmiş paket iletilir. Sonradan içerik güncellemesi gelirse (örneğin yeni bir mevzuat slaytı eklendi), aynı terminoloji belleğiyle çalışıp tutarlılığı koruruz.