Akademik ve Bilimsel Çeviri: Makale, Tez ve Denklik Belgeleri İçin Tercüme İşlemleri

Akademik ve bilimsel tercüme, doğrudan eğitim hayatını, araştırma faaliyetlerini ve akademik kariyer süreçlerini ilgilendiren metinleri içerir. İşlem hacmimizin büyük bir kısmını; yüksek lisans ve doktora tezleri, SSCI/SCI dergi başvurusu için hazırlanan makaleler, araştırma raporları ve konferans bildirileri oluşturur. Ayrıca yurt dışı eğitim başvurularında istenen niyet mektupları, CV'ler, referans mektupları, diploma ve transkript gibi resmi evraklar da bu kategoride değerlendirilir.

Tıbbi bir makale veya mühendislik tezi çevirisi, akademik tercüme kurallarına tabi tutulur. Ancak bir tıbbi cihazın kullanım kılavuzu teknik tercüme, bir araştırma projesinin fon sözleşmesi ise hukuki tercüme kategorisinde işlem görür. Belgenin türü ve kullanılacağı yer, çeviri sırasında uygulanacak terminoloji ve üslup kurallarını belirler.

Araştırmacılar, akademisyenler ve öğrenciler farklı hedefler doğrultusunda tercüme ihtiyacı duyar. En sık karşılaştığımız senaryolar şunlardır:

• Uluslararası dergi başvuruları: SSCI veya SCI indeksli dergilere gönderilecek makalelerin hedef dildeki akademik formata uygun hale getirilmesi.
• Hakem (peer review) revizyonları: Hakem değerlendirmesi sonrası metinde yapılan değişikliklerin çevrilmesi ve atıf düzenlemelerinin aktarılması.
• Denklik işlemleri: Yurt dışından alınan diplomaların YÖK denklik başvurusu için Türkçeye çevrilmesi veya Türkiye'deki diplomaların Almanya ZAB denklik süreci için Almancaya çevrilmesi.
• Yurt dışı eğitim başvuruları: ERASMUS programı, yüksek lisans veya doktora kabulleri için motivasyon mektubu, transkript ve tavsiye mektuplarının hazırlanması.
• Proje başvuruları: COST gibi uluslararası akademik araştırma fonlarına sunulacak proje özetleri ve bütçe raporları.

Bu süreçlerin tamamında, başvurulacak kurumun talep ettiği format ve onay türü dikkate alınır.

Akademik çeviri süreci, standart bir metin çevirisinden farklı işler. Belgenizi ofisimize elden veya dijital ortamda ilettiğiniz andan itibaren şu adımları takip ediyoruz:

• Ön İnceleme: Belgenin alanı (tıp, sosyoloji, mühendislik vb.), kelime sayısı ve sayfa düzeni analiz edilir.
• Terminoloji Belirleme: Metin içindeki spesifik kavramlar için kaynak taraması yapılır.
• Çeviri ve Atıf Kontrolü: Çevirmen, metni hedef dile aktarırken APA, MLA veya Chicago gibi atıf formatlarının bütünlüğünü korur.
• Redaksiyon ve Son Okuma: Çevirisi tamamlanan metin, dil bilgisi, akademik üslup ve yazım kuralları açısından ikinci bir kontrolden geçer.
• Onay İşlemleri: Yeminli tercüme veya noter onayı gerektiren belgeler (diploma, transkript vb.) için gerekli mühür ve imza işlemleri tamamlanır.

Dijital ortamda teslim edilen tez ve makalelerin sayfa yapısı, orijinal Word veya PDF dosyası ile birebir aynı kalacak şekilde düzenlenir. KVKK yönergeleri doğrultusunda dosyalarınız işlem tamamlandıktan sonra güvenle arşivlenir veya talebinize göre silinir.

Akademik belgelerde onay türü, başvurulan kurumun şartlarına bağlı olarak değişir.

Dergi makaleleri, araştırma raporları, bildiri özetleri veya konferans metinleri genellikle yeminli veya noter onayına ihtiyaç duymaz. Bu metinler doğrudan hakem heyetlerine veya dergi editörlerine gönderildiği için salt çeviri ve redaksiyon işlemi yeterlidir.

Ancak diploma, transkript, öğrenci belgesi, YÖK denklik belgeleri ve ZAB Almanya başvuru evrakları gibi resmi nitelik taşıyan belgelerde durum farklıdır. Türkiye'deki üniversiteler veya resmi kurumlar genellikle noter onaylı Türkçe çeviri talep eder. Yurt dışı başvurularında ise evrakların önce yeminli tercüman tarafından çevrilmesi, ardından noter tarafından onaylanması ve son olarak Kaymakamlık veya Valilik üzerinden apostil şerhi alması gerekebilir.

Noter onay masrafları, Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen tavsiye tarifesi üzerinden hesaplanır ve sayfa başı karakter sayısına göre değişiklik gösterir.

Akademik çevirilerde maliyet ve teslim süresi; dil çiftine, belgenin uzunluğuna ve metnin teknik yoğunluğuna göre şekillenir.

Fiyatlandırma genellikle 1000 karakter (boşluksuz) üzerinden yapılır. İngilizce, Almanca, Fransızca gibi yaygın dillerdeki akademik çeviriler ile daha az konuşulan diller arasındaki fiyatlar farklılık gösterir.

Kısa belgeler olan diploma, transkript veya niyet mektupları genellikle 1 ila 2 iş günü içinde teslim edilir. Ancak 50 sayfalık bir yüksek lisans tezi veya 15 sayfalık yoğun bir makale çevirisi, araştırma ve redaksiyon süreçleri dahil edildiğinde daha uzun bir takvim gerektirir. Teslimat tarihi, belgenin ön incelemesi yapıldıktan sonra netleşir. Acil başvuru tarihlerine yetişmesi gereken evraklar için operasyon planlamamızı yeniden düzenleyerek hızlandırılmış işlem seçenekleri sunuyoruz.

Akademik metinlerin çevirisinde en sık karşılaşılan durum, kaynak dildeki terminolojinin hedef dilde tam ve doğru karşılığını bulmaktır. Özellikle yeni gelişen bilim dallarında veya disiplinler arası çalışmalarda, standart sözlükler yetersiz kalır ve literatür taraması zorunlu hale gelir.

Bir diğer önemli nokta, atıf düzeni ve formatın korunmasıdır. Tablolar, grafikler, dipnotlar ve kaynakça listesinin orijinal belgeyle birebir aynı hizada ve düzende olması gerekir. PDF formatında gelen ve kilitli olan grafiklerin çevirisi sırasında görsel düzenin bozulmaması için ekstra formatlama işlemleri uygulanır. Çankaya ofisimizde yürüttüğümüz süreçlerde, metnin sadece dilsel aktarımını değil, görsel ve biçimsel bütünlüğünü de korumaya odaklanıyoruz.