Patent Tercümesi: İstem, Tarifname ve Şekillerin Yeminli Çevirisi

Patent belgesi; bir buluşun sahibine, belirli bir süre boyunca o buluşu üretme, kullanma ve satma konusunda münhasır hak tanıyan resmi bir tescil belgesidir. Türkiye'de Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) düzenler; Avrupa'da Avrupa Patent Ofisi (EPO), uluslararası başvurularda ise WIPO üzerinden PCT sistemi kullanılır.

Bir patent dosyasında genellikle şu bölümler bulunur: başvuru sahibi ve buluşçu bilgileri, başvuru numarası ve tarihi, tarifname, istemler, özet ve şekiller. Bunların yanında öncelik belgesi, vekaletname ve resmi yazışmalar da çeviri kapsamına girebilir.

Patent tercümesinde her kelime hukuki sonuç doğurur. Özellikle istemler bölümü, koruma kapsamını belirlediği için kelime seçimi ve cümle yapısı birebir korunur. Bu nedenle patent metinleri klasik teknik çeviriden farklı, daha disiplinli bir yaklaşım ister.

En sık karşılaştığımız senaryolar şöyle:

• Yurt dışı patent başvurusu: Türkiye'de tescilli bir buluşunuzu Almanya, ABD veya Çin'de korumaya almak istiyorsanız hedef ülkenin diline çevrilmiş başvuru dosyası gerekir.
• PCT ulusal aşama girişi: WIPO üzerinden yapılmış uluslararası başvurunun, belirlenen ülkelerde ulusal aşamaya geçişinde dosyanın tamamı o ülkenin resmi diline çevrilir.
• EPO başvurusunun Türkiye'de geçerli kılınması: Avrupa patenti aldıysanız, Türkiye'de hüküm ifade etmesi için TÜRKPATENT'e Türkçe çeviri sunulması gerekir.
• Lisans, devir ve birleşme: Patent portföyünüzü bir başka şirkete devrederken sözleşme ve tescil belgesi karşı tarafın diline çevrilir.
• Patent davaları ve itirazlar: Mahkeme veya kurum nezdindeki tecavüz davalarında, hükümsüzlük taleplerinde ve itiraz dosyalarında karşı tarafın belgeleri çevrilmeden değerlendirilemez.

Her senaryoda hedef ofis ve dil çifti farklı olduğundan, çeviriye başlamadan önce dosyanın nereye sunulacağını öğreniyoruz.

TÜRKPATENT'e sunulan çevirilerin tamamı yeminli tercüman imzası ister; bu, dosyanın işleme alınabilmesi için baseline'dır. Yurt dışı ofislere yapılan başvurularda durum ofisten ofise değişir: bazı ülkeler yalnızca yeminli tercüman beyanını yeterli sayar, bazıları noter onayı veya apostil ekler.

Uygulamada şu ayrımı görüyoruz:

• Yalnızca yeminli yeterli: Çoğu Avrupa ofisi ve EPO, ilgili dilde yetkilendirilmiş tercümanın imza ve kaşesini kabul eder.
• Yeminli + noter onayı: Bazı Orta Doğu ve Asya ofisleri, başvuru ekinde noter tasdikli çeviri ister.
• Yeminli + noter + apostil: Patentin yurt dışında bir davada delil olarak kullanılması veya bazı ülkelerin tescil ofislerine sunulması durumunda apostil zinciri devreye girer.

Resmi onay kararı her zaman ilgili patent ofisine veya makama aittir; biz hedef ülkenin pratiğine göre yol haritasını birlikte planlıyoruz.

Patent tercümesinde dil seçimi, doğrudan başvurunun nereye gideceğine bağlı. En sık çalıştığımız yönler:

• İngilizce ↔ Türkçe: EPO başvurularının Türkiye'de geçerli kılınması, PCT dosyalarının ABD ulusal aşaması, akademik ve teknik patentlerin kapsamlı çevirisi.
• Almanca ↔ Türkçe: Almanya, Avusturya ve İsviçre patent ofislerine yapılan doğrudan başvurular; mühendislik ve otomotiv yoğun dosyalar.
• Fransızca, İspanyolca, Çince: Fransa, İspanya ve Çin ulusal aşama girişlerinde tam dosya çevirisi.
• Arapça ve Rusça: Körfez ülkeleri ve Bağımsız Devletler Topluluğu pazarlarında tescil ve lisans işlemleri.

Her dil çiftinde, projeye özgü terminoloji listesi oluşturuyoruz. Aynı terim dosya boyunca aynı karşılığa sahip olmalı; özellikle istem maddelerinde "comprising", "consisting of", "wherein" gibi yapıların Türkçe karşılıkları başvurunun kabulü açısından kritik. Çok dosyalı projelerde tutarlılığı korumak için çeviri belleği tutuyoruz.

Patent tercümesi standart sayfa fiyatıyla satılmaz; ücreti birkaç değişken birlikte belirler:

• Kelime sayısı: Tarifname ve istemler bölümleri çoğu dosyanın hacmini oluşturur. Ortalama bir patent dosyası 8.000 ile 40.000 kelime arasında değişir.
• Dil çifti: İngilizce-Türkçe yönü, Çince veya Japonca yönlerine göre daha hızlı ve uygun fiyatlı çıkar.
• Teknik alan: Yazılım, biyoteknoloji, ilaç ve mekanik patentlerin terminoloji yoğunluğu farklıdır; uzman çevirmen tahsisi süreyi etkiler.
• Şekil ve formül sayısı: Çizim altyazıları, kimyasal formüller ve tablolar ayrı işçilik gerektirir.
• Onay zinciri: Sadece yeminli ile noter ve apostilli versiyon arasındaki iş yükü farklıdır.
• Teslim süresi: Standart akış 5-15 iş günü arasında değişir; PCT son tarihine yetişmesi gereken dosyalarda ekspres çalışma planlanır.

Dosyayı PDF veya Word olarak ilettiğinizde, kelime sayımı ve teknik alan değerlendirmesinden sonra yazılı teklif gönderiyoruz.

Patent tercümesinde çoğu zaman fiziksel asıl belgeye ihtiyaç yoktur. TÜRKPATENT ve uluslararası ofisler patent dosyalarını zaten elektronik ortamda yayımlar; PDF üzerinden çalışmak hem hız kazandırır hem de format kayıplarını önler.

Yine de bazı durumlarda asıl ya da tasdikli kopya istenir:

• Öncelik belgesi (priority document): Ulusal aşamaya geçişte bazı ofisler imzalı/mühürlü asıl ya da WIPO DAS kodu ile erişilebilir kopya ister.
• Vekaletname: Patent vekiline verilen yetki belgesinin aslı, noter onayı ve bazen apostili istenir.
• Devir sözleşmeleri: Patent devri tescile sunulurken imzalı asıl veya noter onaylı kopya gerekir.

Elinizde yalnızca dijital dosya varsa endişelenmenize gerek yok; çoğu başvuruda yeterli oluyor. Asıl belge gerekiyorsa hedef ofisin yönergesine göre tarafınıza önceden bildiriyoruz.

Patent dosyaları çoğunlukla elektronik teslim ediliyor; imzalı ve kaşeli PDF tarafınıza e-posta ile geçiyor. Bu format, EPO ve TÜRKPATENT'in çevrim içi başvuru portallarına yüklemek için yeterli.

Islak imzalı nüsha veya noter tasdikli set gerekiyorsa Ankara içinde kurye ile gönderiyoruz; Çankaya, Kızılay, Söğütözü ve Bakanlıklar bölgesindeki patent vekili ofisleri ile sıkça çalışıyoruz. Apostil eklenecek dosyalarda Ankara Valiliği üzerinden onay adımını biz takip ediyor, dosyayı tek seferde teslim ediyoruz. Yurt dışı patent vekilinize doğrudan kargo gönderimi gerekiyorsa, uluslararası kuryeyle koordinasyonu da üstleniyoruz.

Dosyanızın aciliyetine göre teslim planını başta netleştiriyoruz; PCT son tarihi yaklaşan dosyalarda gün ve saat bazında geri sayım yapıyoruz.