01. Sağlık raporunda tam olarak ne yazıyor?
Sağlık raporu, hekimin muayene sonucunda kişinin genel sağlık durumuna dair görüşünü yazılı olarak ortaya koyduğu belgedir. İçeriği rapora göre değişir: tek satırlık "sürücü olmasında sakınca yoktur" ifadesinden, birkaç sayfalık ayrıntılı muayene bulgularına kadar uzanabilir. Üzerinde hastane veya sağlık kuruluşunun antedi, hekimin adı ve diploma numarası, düzenleme tarihi ile mühür/imza bulunur. E-imzalı raporlarda bu unsurların yerini doğrulama kodu ve barkod alır.
Geçerlilik süresi raporun düzenleniş amacına bağlıdır. Ehliyet için verilen rapor genelde belirli bir süre için kullanılabilir; vize başvurularında ise konsolosluklar çoğu zaman "son üç ay içinde alınmış" şartı arar. Belgenin tarihi, çevrilmesi gereken anda hâlâ kabul edilebilir aralıkta mı diye bakmak ilk adımdır. Tarih dışında, raporda kişinin adı, T.C. kimlik numarası ve raporun veriliş gerekçesi de açıkça yer almalı.
02. Raporu hangi başvurularda istiyorlar?
En sık karşılaştığımız senaryolar şöyle: yurt dışı üniversite kaydında "bulaşıcı hastalık taşımadığına dair" rapor; Erasmus ve değişim programlarında genel sağlık beyanı; Almanya, Hollanda veya Avusturya oturma izni dosyalarında aile hekiminden alınan rapor; bazı Körfez ülkelerinin çalışma vizesinde kapsamlı sağlık taraması raporu; yurt dışında ehliyet değişimi veya Türk ehliyetini tanıtma sürecinde sürücü sağlık raporu.
İki ayrı kategori vardır: rutin sağlık raporu ve yurt dışı için özel olarak düzenlenen "medical report" formatı. İkincisinde hastane çoğu zaman İngilizce hazır bir formla çalışır; yine de hedef ülke yeminli tercümeyi şart koşabilir çünkü mühür, kaşe ve hekim notu Türkçedir. Hangi kuruma vereceğinizi söylerseniz, o kurumun tipik kabul biçimine göre yönlendiririz; resmi kabul kararı ilgili kuruma aittir.
03. Yeminli tercüme yeterli mi, noter onayı da gerekiyor mu?
Çoğu vize başvurusunda yeminli tercüme tek başına kabul ediliyor: tercüman kaşesi, imzası ve yemin zabıt bilgisi belgenin geçerliliği için yeterli sayılıyor. Buna karşılık bazı konsolosluklar — özellikle Almanya, İtalya ve İspanya — noter onayını da arıyor. Noter onayı, yeminli tercümanın imzasının noter huzurunda tasdik edilmesidir; raporun içeriğine değil, çevirinin resmi statüsüne dokunur.
Yurt dışında doğrudan bir kuruma (üniversite kayıt ofisi, göçmenlik bürosu, ehliyet birimi) verilecekse iki adım ileri gitmek gerekebilir: noter onayından sonra apostil. Apostil, belgenin Türkiye'de düzenlendiğini ve yetkili makam tarafından imzalandığını uluslararası geçerlilikte tasdik eder. Hangi kombinasyonun gerektiğini hedef kurumdan veya başvuru rehberinden öğrenip bize iletmeniz en sağlıklısı; biz çeviri sonrası noter ve apostil adımlarını Ankara'da takip ederiz.
04. Apostil ve elçilik zinciri ne zaman devreye giriyor?
Apostil, Lahey Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde belgenin resmiyetini tanıtmak için kullanılır. AB ülkelerinin tamamı, Birleşik Krallık, ABD, Kanada gibi sık başvurulan ülkeler bu sözleşmeye taraftır. Sıralama şöyle işliyor: önce yeminli tercüme, sonra noter onayı, ardından kaymakamlık veya il sağlık müdürlüğü kanalıyla apostil. E-imzalı raporlarda ise e-Apostil sistemi üzerinden doğrudan elektronik apostil alınabiliyor; bu durumda fiziksel kaşe yerine doğrulama kodu işliyor.
Lahey'e taraf olmayan ülkeler için zincir uzar: noter onayından sonra Dışişleri tasdiki, ardından hedef ülkenin Ankara'daki elçilik veya konsolosluğunda legalizasyon. Mısır, Suudi Arabistan, BAE, Katar gibi ülkelerde bu yol işler. Ankara'da olmamız bu adımı pratik kılıyor; çoğu elçilik şehir merkezinde. Hangi yolun sizin için geçerli olduğunu raporun fotoğrafını gördükten ve hedef ülkeyi öğrendikten sonra net söyleriz.
05. Hangi dillere en sık çeviriyoruz?
İngilizce açık ara birinci sırada; Schengen vizesi, Erasmus, ABD ve Kanada başvuruları, uluslararası okul kayıtları çoğunlukla İngilizce kabul ediyor. Almanca ikinci sırada: Almanya oturma izni, aile birleşimi ve üniversite başvurularında ana dilinde tercüme talep ediliyor. Sonra Fransızca (Fransa, Belçika, Kanada Quebec), Arapça (Körfez ülkeleri çalışma izni), Hollandaca, İtalyanca ve İspanyolca geliyor.
Bazı durumlarda çift dilli bir başlık üzerinde duruyoruz: rapor İngilizce bir forma sahip olsa bile, hekimin el yazısıyla eklediği notlar Türkçe kalmış olabiliyor. Bu notlar belgenin değerlendirilmesinde belirleyici olduğu için, raporu "İngilizce zaten" gerekçesiyle çevirisiz göndermek başvuru sahibini çoğu zaman geri dönüş yazısıyla karşılaştırıyor. Hedef ülke ve hedef kurumu bize söylediğinizde, hangi dilin gerçekten resmi kabul edileceğini netleştiririz.
06. Ücret ve süreyi ne belirliyor?
Üç değişken var: raporun uzunluğu, hedef dil ve onay işlemlerinin derinliği. Tek sayfalık ehliyet raporu ile dört sayfalık ayrıntılı muayene raporu aynı fiyatta olmuyor; içerik yoğunluğu hekim notlarının kapsamına göre değişiyor. İngilizce ve Almanca tercüme tarifesi yakın seyrederken Hollandaca, Norveççe veya Korece gibi dillerde sayfa ücreti farklılaşıyor.
Sadece yeminli çeviri istiyorsanız aynı gün veya bir iş günü içinde teslim mümkün. Noter onayı eklendiğinde noterin yoğunluğuna göre bir gün daha eklemek gerekiyor. Apostil veya elçilik adımı varsa bu, ilgili kurumun çalışma temposuna bağlı; ortalama iki-üç iş günü gibi pratik bir aralık veriyoruz ama net süre belge incelendikten sonra çıkıyor. Acil dosyalarda — örneğin vize randevusu yakınsa — sıralamayı önceliklendirip mümkün olan en kısa sürede teslim için planlama yapıyoruz.
07. Belgenin aslı şart mı, fotoğraf yeter mi?
Yeminli tercüme aşaması için raporun aslı şart değil; net bir tarama ya da telefon fotoğrafı yeterli. Önemli olan hekim adının, kaşenin, tarihinin ve hastane antedinin okunabilir olması. E-imzalı raporlarda doğrulama kodunu da çerçeveye almanız bizi çift kontrolden kurtarır.
Noter onayı söz konusuysa durum değişebilir. Bazı noterler çeviri ekine raporun ıslak imzalı aslını veya "aslı gibidir" tasdikli fotokopisini ister; bazıları taramayı kabul eder. E-imzalı raporlarda noterler genellikle doğrulama çıktısını kabul ediyor. Apostil aşamasında ise belgenin gerçekliği zaten zincirin başında — yani hastane düzeyinde — kontrol edildiği için, sonraki adımlarda asıl belgenin yanınızda olması süreç açısından rahatlatıcı. Tarama gönderdiğinizde, sizden ek olarak ne istemek gerekeceğini ilk değerlendirmede söylüyoruz.
Ankara içinde belgeyi ofisimize getirmek zorunda değilsiniz; kurye ile alıp, çeviri ve onay tamamlandığında aynı adrese teslim ediyoruz. Yurt dışındaysanız çeviri ve apostil işlemini Türkiye'deki bir yakınınızın katılımıyla yürütüp kargoyla göndermek de mümkün.