Sözleşme Tercümesi: İki Dilli Metinden Onay Zincirine

Sözleşme, iki ya da daha fazla tarafın karşılıklı yükümlülüklerini yazılı olarak bağladığı belgedir. İçinde tarafların kimlik bilgileri, konunun tanımı, süre, ücret, fesih şartları, gizlilik maddeleri, uyuşmazlık halinde yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk gibi maddeler yer alır. Bir sözleşmeyi çevirmek, kelime kelime aktarmak değildir; çünkü hukuki terimlerin karşılığı diller arasında birebir oturmaz. Türk hukukundaki "cezai şart" maddesi İngilizceye doğrudan "penal clause" olarak çevrilirse anglosakson hukukunda zorlanılır; "liquidated damages" daha doğru tercih olabilir. Aynı şekilde Almanca bir Vertrag'daki "Gewährleistung" ifadesi, Türkçeye "garanti" olarak değil "ayıba karşı tekeffül" olarak çevrilmelidir. Sözleşme tercümesinde tercümanın iki dili değil, iki hukuk sistemini de tanıması gerekir; biz de uzun metinlerde ilk birkaç sayfayı çevirip sizinle terim tercihlerini netleştirdikten sonra ilerliyoruz.

Pratikte gördüğümüz tablo şu: Ankara'daki danışmanlık şirketleri yurt dışı müşterileriyle imzalayacakları hizmet sözleşmesini Türkçe-İngilizce iki sütunlu hazırlatmak istiyor. Yabancı uyruklu çalışanlar için iş sözleşmeleri çoğunlukla İngilizce veya Arapça olarak; oturma izni dosyasına eklenmek üzere yeminli çevirisiyle birlikte talep ediliyor. Yurt dışında ev veya işyeri kiralayanlar, imzaladıkları kira kontratını Türkiye'de bankaya, vergi dairesine ya da konsolosluğa vermek için Türkçeye çeviriyor. Distribütörlük ve bayilik anlaşmaları genelde uzun ve teknik; ekleriyle birlikte 40-60 sayfayı bulabiliyor. Evlilik mal rejimi sözleşmeleri yabancı eşle evlenecek çiftlerin sık talep ettiği metinler. Bir de boşanma sürecinde mahkemeye sunulmak üzere yabancı dilde imzalanmış protokoller ve sulh sözleşmeleri var; bunlar hem yeminli tercüme hem noter onayı gerektiriyor.

Sözleşmenizin nasıl kullanılacağı, format kararını doğrudan etkiler. Eğer metin imzalanmadan önce iki tarafın da okuyup üzerinde anlaşması için hazırlanıyorsa, sol sütun orijinal dil, sağ sütun çeviri olacak şekilde iki dilli düzen tercih edilir; madde numaraları aynı satırda hizalanır. Bu format özellikle uluslararası hizmet ve distribütörlük sözleşmelerinde standarttır. Eğer sözleşme zaten taraflarca imzalanmış ve sadece bir kuruma sunulmak üzere çevriliyorsa (örneğin yabancı dildeki bir kira kontratını Türkiye'de bankaya vermek için), tek dilli yeminli tercüme yeterli olur. Bazı kurumlar her iki versiyonu birden ister: imzalı orijinal + Türkçe yeminli tercüme + noter onayı. Belgenizi gönderdiğinizde kullanım amacını sorarız; hangi formatın doğru olduğunu birlikte kararlaştırırız.

Yeminli tercüme tek başına bir kurumda kullanılabilir; ancak çoğu resmi süreç ek bir onay katmanı ister. Türkiye'deki bir noter, mahkeme veya vergi dairesi yabancı dildeki sözleşmenin Türkçe çevirisini istiyorsa, yeminli tercüme + noter tasdiki kombinasyonu standart yoldur. Sözleşmenin yurt dışında kullanılacağı durumlarda zincir uzar: çeviri noterden tasdik edilir, ardından kaymakamlık veya valilikten apostil alınır. Hedef ülke Lahey Sözleşmesi'ne taraf değilse apostil yerine Dışişleri Bakanlığı tasdiki ve ardından ilgili ülkenin Ankara'daki konsolosluğundan vize/legalize onayı gerekir; Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan gibi ülkelerde bu zincir hâlâ geçerlidir. Hangi adımların gerektiği belgenin kullanılacağı kuruma ve ülkeye göre değişir; biz hedef adresi öğrendikten sonra zinciri sizin için çıkarıyoruz.

Sözleşme tercümesinde hacmin büyük kısmı İngilizce yönünde; hem Türkçe-İngilizce hem İngilizce-Türkçe. ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve Hollanda merkezli şirketlerle yapılan ticari anlaşmalar genelde İngilizce taban metinden ilerliyor. Almanca, ikinci sırada: Almanya ve Avusturya'daki iş sözleşmeleri, kira kontratları ve şirket ortaklık anlaşmaları için sık gelen bir dil. Arapça tarafında Körfez ülkeleri öne çıkıyor; özellikle BAE ve Suudi Arabistan'a yönelik distribütörlük ve hizmet sözleşmeleri. Rusça çevirilerin önemli bölümü Türk inşaat ve enerji firmalarının Orta Asya'daki projelerinden geliyor. Fransızca daha çok Fransa, Belçika ve Mağrip ülkelerine yönelik hukuki metinlerde; İtalyanca ve İspanyolca ise ticari ortaklık sözleşmelerinde talep ediliyor. Diğer 50+ dil için de yeminli tercümanlarımız aktif çalışıyor.

Sözleşme tercümesinde ücret üç değişkenle çıkar: sayfa sayısı (1.000 karakter = 1 sayfa standardı), dil çifti ve onay işlemleri. 10 sayfalık standart bir Türkçe-İngilizce hizmet sözleşmesi yeminli tercüme olarak bir iş günü içinde teslim edilebilir; iki dilli sütunlu düzen ekstra dizgi süresi gerektirebilir. 40-60 sayfalık distribütörlük anlaşmaları için 3-5 iş günü öngörülür; aciliyet varsa metin bölünüp paralel çalışılır. Noter tasdiki süreyi yarım gün uzatır, apostil takibi ise valilik mesai saatlerine bağlı olarak ek 1 iş günü gerektirir. Tekrar eden maddeler (boilerplate metinler, ekler) varsa indirim uygulanır. Belgenizin PDF veya Word kopyasını gönderdiğinizde, sayfa sayısını ve onay işlemlerini netleştirip yazılı teklif iletiyoruz; sözlü tahmin yerine belgeyi görerek konuşmayı tercih ediyoruz.

Sözleşme tercümesi için aslı çoğu zaman gerekli değildir; iyi bir tarama veya net bir fotoğraf yeterlidir. Yeminli tercüman, çevirisini hazırladığı belgenin kaynağına "aslına uygundur" yerine "ibraz edilen örneğe uygundur" şerhini düşer; bu, Türkiye'de yaygın bir uygulamadır. Ancak noter tasdiki devreye girdiğinde durum değişebilir: bazı noterler ıslak imzalı sözleşmenin aslını görmek isteyebilir, özellikle imza inkârı riski olan ticari metinlerde. Apostil aşamasında ise apostil, çevirinin değil, noter onayının üzerine basılır; bu nedenle aslı meselesi daha çok ilk imza aşamasıyla ilgilidir. Sözleşmeniz yurt dışındaysa ve aslına ulaşamıyorsanız, taranmış kopya üzerinden başlayabiliriz; gerektiğinde ek bir tasdik adımını sonradan ekleriz. Hedef kurumun aslı isteyip istemediğini önceden teyit etmenizi öneririz.

Ankara içinde elden teslim, kurye veya kargo seçenekleri arasından tercih yapabilirsiniz. Ulus'taki ofisimizden Çankaya, Kızılay, Bakanlıklar, Bahçelievler ve Çayyolu bölgelerine aynı gün motorlu kurye gönderiyoruz; teslim süresi trafik yoğunluğuna göre 1-2 saat arasında değişiyor. Şehir dışına gönderim için MNG ve PTT kargoyu kullanıyoruz; noter tasdikli sözleşmeler için iadeli taahhütlü gönderim öneriyoruz. Eğer sadece yeminli tercüme (noter tasdiki olmadan) yeterliyse, PDF olarak ıslak imzalı taramayı e-posta veya WhatsApp üzerinden de iletebiliyoruz; bazı kurumlar dijital kopyayı kabul ediyor, bazıları ıslak imzalı orijinali istiyor. Hangi formun sizin durumunuza uyduğunu belge geldiğinde birlikte değerlendiriyoruz.