01. Ölüm belgesi resmi olarak neyi gösteriyor?
Ölüm belgesi, kişinin vefat tarihini, yerini, nüfus bilgilerini ve ölüm nedenine ilişkin kayıt verilerini içeren resmi bir nüfus belgesidir. Türkiye'de doktor raporu ve mernis kaydı üzerinden nüfus müdürlüğü tarafından düzenlenir; e-Devlet üzerinden barkodlu çıktısı da alınabilir.
Belgenin üzerinde merhumun ad ve soyadı, anne-baba adı, doğum ve ölüm tarihleri, ölüm yeri ve düzenleyen kurum yer alır. Yurt dışı işlemlerinde bu alanların eksiksiz okunabilir olması önemli — taranmış kopyalarda tarih ve mühür kısımları net görünmüyorsa kurum tercümeyi geri çevirebilir.
Genelde belirli bir geçerlilik süresi bulunmaz; ancak bazı ülkeler düzenleme tarihinin altı ayı geçmemesini ister. Bu yüzden eski tarihli bir belgeniz varsa, başvuracağınız kurumun güncellik şartını önceden sormak en sağlıklısı.
02. Hangi durumlarda tercümesi isteniyor?
En sık gördüğümüz senaryo, yurt dışındaki bir miras işlemi: Almanya, Hollanda veya Avusturya'da çalışan bir aile büyüğünün vefatından sonra mirasçılık belgesi çıkarmak, banka hesaplarını kapatmak veya emlak satışı için ölüm belgesinin o ülkenin diline çevrilip apostille onaylı sunulması istenir.
İkinci yaygın durum, yurt dışındaki sigorta ve emeklilik kurumlarına bildirim: SSK, Bağ-Kur muadili kurumlar veya özel sigorta şirketleri ölüm bildirimini resmi belgeyle ister. Üçüncü olarak, konsolosluk üzerinden nüfus kaydı işleten ailelerde vatandaşlık kaydının kapatılması için belge gerekir.
Daha nadir görülen senaryolar arasında yurt dışı vize dosyasında refakatçi durumunu açıklama, mahkeme dosyalarına delil sunma veya çift vatandaşlı kişilerin diğer ülke nüfus kaydını güncelleme işlemleri var. Niyet kuruma göre tercüme dili ve onay işlemleri değişir.
03. Yeminli tercüme şart mı?
Resmi bir nüfus belgesi olduğu için ölüm belgesinin tercümesi neredeyse her zaman yeminli tercüman imzasıyla yapılır. Yurt dışındaki noterler, mahkemeler ve banka şubeleri kaşesiz veya imzasız bir tercümeyi kabul etmez; sadece okunabilir bir çeviri yeterli olmaz.
Bazı az sayıda işlemde — örneğin bir aile arşivi için bilgilendirme amaçlı tercüme — yeminli imza şart koşulmayabilir. Ancak miras, sigorta veya kurum bildirimi gibi hukuki sonuç doğuran bir süreçten söz ediyorsak, yeminli tercüme baştan tercih edilmelidir; sonradan tekrar yaptırmak hem zaman hem ücret kaybı.
Ulus Tercüme'de belgeyi inceledikten sonra yeminli tercüme ile sınırlı kalıp kalmayacağı, ardından noter onayı veya apostilin gerekip gerekmediği birlikte değerlendirilir. Çoğu Avrupa ülkesi için yeminli tercüme + apostil ikilisi yeterli oluyor.
04. Apostil, noter, elçilik zincirinde nereye gidiyor?
Belgenin yurt dışında nasıl tanınacağı, hedef ülkenin Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf olup olmadığına göre değişir.
Almanya, Hollanda, Avusturya, İsviçre, İtalya, Fransa, İngiltere gibi taraf ülkelerde zincir genelde şöyledir: Türkçe ölüm belgesinin aslına valilik veya kaymakamlıktan apostil alınır → ardından yeminli tercüme yapılır → tercümenin noter onayı alınır → noter onayına ikinci bir apostil basılır. Bazı ülkeler tek apostili kabul eder, bazıları çift apostil ister; bunu hedef ülkenin konsolosluğu belirler.
Taraf olmayan ülkelerde — örneğin BAE, Suudi Arabistan, Çin'in bazı eyaletleri — apostil yerine Dışişleri tasdiki + ilgili ülke konsolosluk onayı zinciri işler. Bu süreçte belgenin aslı önce kaymakamlıktan tasdiklenir, ardından Ankara'da Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşleri Genel Müdürlüğü tasdiki yapılır, son olarak ilgili ülkenin Ankara konsolosluğundan onay alınır. Hangi onayın gerektiğine ilişkin son karar, belgenin sunulacağı kuruma aittir.
05. En çok hangi dillere çevriliyor?
Ankara'da ölüm belgesi tercümelerinin büyük çoğunluğu Almanca'ya yapılıyor — gurbetçi ailelerin Almanya'daki miras ve emeklilik işlemleri bunun ana sebebi. İngilizce ikinci sırada: İngiltere, Kanada, Avustralya ve uluslararası sigorta şirketlerinin dosyaları genelde İngilizce hazırlanır.
Hollandaca Hollanda ve Belçika'nın Flaman bölgesindeki nüfus kayıt işlemleri için, Fransızca Belçika'nın Valon bölgesi, Fransa ve İsviçre'nin Cenevre çevresi için sık talep edilir. İtalyanca, İspanyolca, Rusça ve Arapça ise daha az sıklıkta ama düzenli olarak gelen dil çiftleri arasında.
Hedef ülke birden fazla resmi dile sahipse (Belçika, İsviçre, Kanada gibi), belgenin sunulacağı kantonu veya eyaleti bilmek tercüme dili kararını netleştiriyor. Belirsizse, başvurulacak kuruma bir e-posta atmak hızlı sonuç verir.
06. Ücret neye göre belirleniyor?
Ölüm belgesi tek sayfalık bir nüfus belgesi olduğu için tercüme ücreti dil çifti ve onay işlemleri üzerinden netleşir. Almanca, İngilizce gibi yüksek hacimli dillerde standart sayfa ücreti uygulanırken; Hollandaca, Norveççe veya Çince gibi daha düşük hacimli dillerde sayfa ücreti farklılaşır.
İkinci kalem noter onayı: tercümenin noter tarafından tasdik edilmesi için ayrı bir noter harcı ödenir; bu harç dil ve sayfa sayısına göre noter tarifesinde tanımlıdır. Apostil veya Dışişleri/konsolosluk onayı gerekiyorsa, takip ücreti ayrı bir kalem olarak teklife eklenir — bu ücret evrakı kurumdan alıp götürmek için gereken işi karşılar.
Belgenizin fotoğrafını ilettiğinizde, dil çiftini ve hedef ülkeyi söylediğinizde toplam ücret ve süreyi yazılı olarak iletiriz. Sözlü tahmin yerine yazılı teklif tercih ediyoruz; süreç sonunda sürpriz olmaması için.
07. Aslı şart mı, kopya yeter mi?
Tercüme aşaması için belgenin aslı genelde gerekli değildir: e-Devlet'ten alınmış barkodlu çıktının PDF'i veya nüfus müdürlüğünden alınmış ıslak imzalı belgenin yüksek çözünürlüklü fotoğrafı tercüme için yeterli olur.
Ancak apostil veya Dışişleri tasdiki gerekiyorsa belgenin aslı şart. Apostil mührü yalnızca orijinal belgenin üzerine basılır — fotokopi veya PDF üzerine apostil çıkmaz. Bu yüzden yurt dışında yaşayan kişiler için pratik yol şudur: Türkiye'deki bir akrabaya vekalet verip belgeyi nüfus müdürlüğünden çıkarttırmak ve apostil sürecini bu kişi üzerinden takip ettirmek.
Yurt dışındaki bir akrabanın bizzat e-Devlet'ten aldığı barkodlu çıktı bazı ülkeler tarafından kabul ediliyor; ancak büyük çoğunluk hâlâ ıslak imzalı ve apostilli aslı ister. Tereddütte kalırsanız, belgenizi inceleyip hangi yolun pratik olduğunu beraber konuşalım.
08. Ankara'da nasıl teslim alıyorsunuz?
Süreç çoğunlukla şöyle ilerliyor: belgenin fotoğrafını veya PDF'ini WhatsApp'tan iletiyorsunuz, hedef ülke ve dil bilgisini paylaşıyorsunuz, yazılı teklifi ve süreyi dönüyoruz. Onay verdiğinizde tercüme başlıyor; aslı gerekiyorsa Ankara içindeyseniz kurye ile alıyoruz, gerekmiyorsa dijital akışla devam ediyoruz.
Noter onayı, apostil veya Dışişleri tasdiki gerektiğinde bu adımları biz takip ediyoruz; siz ofise gelmek zorunda değilsiniz. Tamamlanan belgeyi Ankara içinde kurye ile adresinize teslim ediyoruz veya ofisten elden alabiliyorsunuz. Şehir dışı ve yurt dışı için kargo ile gönderiyoruz; PDF kopyasını e-posta veya WhatsApp üzerinden de iletiyoruz.
Yas süreci içindeki bir işlemde belgeyi takip etmek istemeyebilirsiniz — bu yükü mümkün olduğunca üzerinizden almaya çalışıyoruz.